01 آبان 1398
23rd October 2019
   
 
    • صندوق های سرمایه گذاری چیست؟

      همانطور که در سر فصل های آموزشی قبل به گزینه های موجود برای سرمایه گذاری من جمله صندوق های سرمایه گذاری اشاره کردیم، حال در نظر داریم در ادامه به معرفی صندوق ‌های بورسی بپردازیم و به مقایسه ویژگی های آن با صندوق های سرمایه گذاری مشترک و بررسی نقاط ضعف و قوت آن ها اشاره کنیم.
      ویژگی ‌های اصلی صندوق ‌های بورسی به شرح زیر است.
      • صندوق‌ های بورسی، دارای سبدی از اوراق بهادارند که براساس یکی از شاخص ‌های معیّن بازار جمع‌ آوری شده است. البته با وجود اینکه صندوق ‌های مزبور می‌کوشند تا شاخص انتخابی را دنبال نمایند، تضمین کامل وجود ندارد که دقیقاً همچون شاخص عمل کنند و ممکن است اختلاف و انحراف جزئی از شاخص وجود داشته باشد. این صندوق ها، به طور معمول شاخص ‌های بازارها را تعقیب می‌کنند، اما بعضی از آنها ممکن است بخش‌ های خاصی از بازار یا شاخص ‌های کالاهای اساسی، مانند طلا، را دنبال نمایند.
      • شبیه صندوق‌ های مشترک شاخص است اما معادل آن نیست.
      • معامله سهام این گروه از صندوق ‌ها به شیوه معاملات سهام عادی در بورس اوراق بهادار است.
      • خرید و فروش سهام صندوق، در تمام ساعت ‌های کاری روز امکان‌پذیر است.
      • صندوق ‌های بورسی، اغلب دارای ماهیت سرمایه‌ گذاری غیرفعال ‌اند و مدیریت فعال ندارند؛ به همین‌ دلیل، نسبت گردش اوراق بهادار در آنها بسیار اندک و در نتیجه، هزینه‌ های اداره‌ و مدیریت آنها ناچیز است. به ‌علاوه، هزینه ‌های مدیریت، به‌ ویژه پرداختی به مشاور سرمایه‌ گذاری، در این نوع صندوق ‌ها به دلیل تعداد محدود معاملات رقم پایینی است. همچنین، عضو مجاز، تشکیل سبد اوراق بهادار ایجادی و باز خرید سهام را در خارج از فرایند بازار انجام می‌دهد؛ بنابراین، هزینه ‌های مربوطه اندک خواهند بود.
      • به دلیل حجم پایین معاملات، هزینه چندانی بابت مالیات صرف نمی‌شود و در واقع، به تعویق انداختن پرداخت مالیات سرمایه ‌گذاری، تا زمان فروش امکان‌ پذیر است.
      • سهام موجود در واحد ایجاد و انتشار سبد اوراق بهادار صندوق‌ های بورسی، به صورت غیرنقدی معاوضه می‌شود. این مکانیزم مانع شناسایی سود سرمایه‌ای می‌شود. از به وجود آمدن تعهدات مالیاتی جلوگیری می‌کند و باعث می‌شود که مالیات ‌ها به تأخیر بیفتند.
      • این صندوق ‌ها اجازه دارند در سبد متنوعی، اعم از سهام، اوراق قرضه و حتّی مستغلات، سرمایه‌گذاری کنند.
      • از مهمترین ویژگی های صندوق‌ های مزبور، کم‌ هزینه بودن، کارایی معاملاتی و انعطاف ‌پذیری آنهاست. به همین دلیل، سرمایه‌گذاران مختلف، از سرمایه‌گذاران فردی گرفته تا صندوق‌ های پوششی، از آنها استقبال کرده‌اند.
      • سرمایه‌گذار، با داشتن سهام صندوق بورسی، سبد متنوعی از اوراق بهادار را در اختیار خواهد داشت.
      • امکان انجام دادن عملیاتی نظیر فروش استقراضی و خرید اعتباری برای صندوق‌ های بورسی وجود دارد.
      • با استفاده از ابزار صندوق ‌های بورسی، می‌توان سبد متنوعی از اوراق بهادار را در یک بخش از بازار براساس شاخص مورد نظر، با هزینه بسیار اندک و سرعت و انعطاف بسیار بالا تشکیل داد.
      • می‌توان گفت که صندوق ‌های بورسی در زمینه رشد و توسعه در بازار سرمایه، رقیبی برای اوراق بهادار انفرادی هستند؛ زیرا علاوه بر متنوع ‌سازی، همه مزایای اوراق بهادار انفرادی را نیز دارند.
      • صندوق ‌های بورسی نیز مانند هر شرکت یا صندوق سرمایه‌گذاری دیگر، دارای امیدنامه ‌اند که در آن کلیه مشخصات صندوق، اعم از اهداف و مأموریت ‌ها، استراتژی ‌ها، هزینه ‌های مدیریتی و سایر موارد ذکر می‌شود. سرمایه‌گذاری که واحد های ایجاد و انتشار را می‌خرد، یک امید نامه دریافت می‌کند. بعضی از صندوق‌ های بورسی به سرمایه‌گذارانی هم که در بازار ثانویه خرید کنند، امیدنامه ارائه می‌دهند. صندوق ‌های بورسی که امیدنامه در اختیار سرمایه‌ گذاران قرار نمی‌دهند، باید سندی با عنوان توصیف محصول ارائه کنند که به طور خلاصه نشان می‌دهد چگونه سرمایه‌گذار می‌تواند به اطلاعات مورد نیاز خود درباره صندوق بورسی دست ‌یابد.
      • قیمت سهام صندوق ‌های بورسی در طول روز نوسان دارد و در هر لحظه، به قیمت جاری بازار قابل خرید و فروش است. قیمت بازار سهام صندوق می تواند بالاتر یا کمتر از ارزش خالص دارایی ‌های آن باشد. سهام صندوق‌ های بورسی از طریق کارگزاری ها خریداری می‌شود؛ بنابراین، سرمایه‌ گذار باید برای خرید آن، هزینه ‌های کارگزاری پرداخت کند.
      • صندوق ‌های بورسی این امکان را می‌دهند که بدون نیاز به گزینش اوراق بهادار خاص و تنها با بررسی و پیش‌بینی روند یک بخش خاص از بازار، سرمایه‌گذاری صورت گیرد؛ مثلاً یک سرمایه‌ گذار می‌تواند پس از بررسی و شناخت صنعت سیمان یا به دلیل علاقه شخصی به این صنعت، در یکی از صندوق ‌های بورسی، که شاخص صنعت سیمان را دنبال می‌کند، سرمایه‌گذاری نماید.
      • صندوق‌ های مورد بحث از نقد شوندگی بالایی در بازارهای مالی برخوردارند. این صندوق‌ ها بر مبنای طبقات مختلف دارایی ‌ها شکل می‌گیرند و ارزان و نقدشونده‌اند.
      • صندوق ‌های بورسی برای سرمایه‌گذارانی که به دنبال تخصیص دارایی‌ها هستند و سیاست انتخاب اوراق بهادار را دنبال نمی‌کنند، آرمانی و جذاب‌اند. این ابزار هم برای سرمایه ‌گذاری کوتاه‌مدت و هم سرمایه‌گذاری بلندمدت قابلیت و مطلوبیت بالایی دارد.
      مقایسه صندوق های بورسی و صندوق های مشترک
      پیش از پرداختن به قوت ها و ضعف های صندوق های بورس و صندوق های مشترک ، تفاوت های مهم ساختازی آنها مورد توجه قرار می گیرد .با وجود این که صندوق های بورسی در چار چوب شرکت های سرمایه گذاری نزد مقام ناظر ثبت می شوند در برخی موارد با صندوق های سرمایه گذاری مشترک متداول تفاوت هایی دارند که می توان آن ها را به شرح زیرعنوان کرد:
      • سهم الشراکه صندوق های سرمایه گذاری مشترک بر حسب نوع ساختار حقوقی می تواند به صورت سهام یا واحد سرمایه گذاری منتشر و در اختیار سرمایه گذاران گذاشته شود اما سهم الشرکه صندوق های بورسی عموماً در قالب سهام است .
      • برخلاف صندوق های مشترک یا تراست های سرمایه گذاری معمولی ، سرمایه گذاری نهادی سهام صندوق های بورسی را ایجاد می کند که بلوک مشخصی از اوراق بهادار را نزد صندوق بورسی سپرده گذاری کرده و در قبال آن ، تعداد ثابت و معینی از سهام صندوق را دریافت می کند.در مرحله بعد ، تمام این سهام یا مقداری از آن را در بورس به فروش می رساند . سرمایه گذار نهادی می تواند اوراق بهادار سپرده گذاری شده را از طریق بازخرید/ابطال همان تعداد سهام صندوق ، از صندوق بورسی دریافت کند که بدین ترتیب ، یک معامله غیر نقدی صورت می گیرد. در صندوق های سرمایه گذاری مشترک و تراست های سرمایه گذاری متداول، رویه متفاوتی وجود دارد .
      • سرمایه گذاران خرد ، سهام صندوق های بورسی را تنها پس از پذیرش در بورس و بعد از اینکه سرمایه گذاری نهادی آنها را عرضه کر د، می توانند به قیمت بازار خرید و فروش کنند این رویه دقیقاً مشابه خدید و فروش سهام سایر شرکت های پذیرفته شده در بورس است. بر خلاف سرمایه گذار نهادی ، یک سرمایه گذار جزء نمی تواند سهام صندوق خریداری یا ابطال کند ، در حالی که سرمایه گذاری صندوق های سرمایه گذاری مشترک را از طریق کانال های مختلف توزیع خریداری کنند که از جمله آنها می توان به مراجعه مستقیم به صندوق یا از طریق کارگزار مربوط اشاره کرد، در صورتی که در مورد صندوق های بورسی ، سرمایه گذاران تنها از طریق بازار و با مراجعه به کارگزاران می توانند اقدام به سرمایه گذاری کنند .البته دادوستدهای مربوط به بازار اولیه سهام صندوق بورسی ، که صندوق طرف خرید یا باز خرید سهام است ، در قالب فروش یا باز خرید واحد های ایجاد و انتشار صورت می گیرد .
      • صندوق های سرمایه گذاری مشترک ، در بورس پذیرفته نمی شوند و واحد های سرمایه گذاری آنها در فهرست سهام بورس درج نمی گردد؛ در حالی که سهام صندوق های بورسی در بورس پذیرفته می شود و مورد معامله قرار می گیرد.
      • واحد های سرمایه گذاری صندوق های سرمایه گذاری مشترک تنها در پایان ساعات معاملاتی و پس از تعطیلی بازار قابل خریدند اما سهام صندوق های بورسی در طول ساعات کاری بازار قابل معامله اند.
      • در قیمت گذاری سهام دو نوع صندوق ، تفاوت وجود دارد . قیمت سهام واحد های سرمایه گذاری مشترک بر اساس NAV تعیین می شود و سرمایه گذاران با این قیمت، می توانند واحد های سرمایه گذاری صندوق های بورسی در بازار سهام تحت تأثیرعرضه و تقاضا تعیین می شود و این قیمت می تواند متفاوت با NAV سبد اوراق بهادار موجود در صندوق باشد. کلیه سرمایه گذارانی که در طول یک روز معین، سفارش خرید یا ابطال سهام واحد های سرمایه گذاری مشترک تسلیم کنند، به ازای هر سهم واحد سرمایه گذاری، مبلغ برابر و معادل NAV هر سهم را پرداخت یا دریافت می کنند، در صورتی که در مورد صندوق بورسی، ممکن است مبلغ دریافتی یا پرداختی دو نفر به ازای یک سهم در یک روز معین اما ساعات مختلف ، با یکدیگر برابرنباشد و جتی مبلغ هر دوی آنها با NAV و قیمت بازار بسیار اندک است؛ زیرا اشخاص ثالث و تحلیل گران بازار به فاصله های کوتاه زمانی در طول روز ، یک رقم تقریبی را برای NAV همان لحظه تعیین می کنند که این معیار غالباً ارزش نمایه طی روز نامیده می شود. هنگامی که قیمت سهام صندوق بورسی به مقدار قابل توجهی بالاتر از ارزش نمایه قرار می گیرد، سرمایه گذاراران نهادی تصمیم به عرضه سهام صندوق بورسی موجود در فرصتی سود آور تلقی می کنند و در صدد فروش سهام صندوق بورسی موجود در سبد خود در بازار می گیرند. همچنین، سرمایه گذاران جزء این وضعیت را فرصتی سود آور تلقی می کنند و در صدد فروش سهام صندوق های بورسی برمی آیند. بر عکس، هنگامی که قیمت سهام صندوق به میزان قابل توجهی پایین تر از ارزش نمایه باشد، سرمایه گذاران تصمیم به خرید سهام صندوق بورسی در بازار می گیرند و تقاضای بازار را بالا می برند.
      چنین اقداماتی موجب می شود که قیمت تعیین شده در بازار، همواره نزدیک به NAV صندوق باقی بماند و تفاوت زیادی بین این دو مبلغ وجود نداشته باشد. همچنین، اگر قیمت صندوق های بورسی کم شود ، فرایند عکس آن صورت می گیرد ، یعنی مدیر سبد اوراق بهادار ، بازخرید اوراق صندوق بورسی را انجام می دهد و تعادل برقرار می شود. وجود بازار گردان ها و معامله گران در بازار می تواند تضمین کننده این وضعیت باشد که شکاف زیادی بین قیمت بازار و خالص ارزش بر آوردی دارایی ها ایجاد نشود قیمت بازاری سهام صندوق های بورسی و ارزش خالص دارایی های آنها را مد نظر دارند و معاملات خود را بر اساس آن، انجام می دهند .
      نویسنده : برگرفته از بسته آموزشی بازار سرمایه
بهترین نمایش در اینترنت اکسپلورر 8 ، فایر فاکس 20 و بالاتر